Sağ kalan eşin, ölen eşine ait aile konutu üzerinde TMK m. 240'a dayanarak oturma hakkı talep etmesi ile TMK m. 652'ye dayanarak talep etmesi arasındaki temel farklar nelerdir? Bu taleplerde görevli mahkeme neden farklıdır?

TMK m. 240 ve m. 652, sağ kalan eşe aile konutu üzerinde hak tanıyan iki farklı hukuki temele dayanır ve aralarında önemli farklar vardır: 1) Hukuki Dayanak ve Amaç: TMK m. 240, mal rejiminin tasfiyesine ilişkindir. Sağ kalan eş, evlilik birliği içinde edinilen mallardan kaynaklanan 'katılma alacağına mahsuben' intifa veya oturma hakkı talep eder. Buradaki amaç, mal rejiminden doğan alacak hakkının ayni bir hakka dönüştürülmesidir. TMK m. 652 ise miras hukukuna ilişkindir. Sağ kalan eş, 'miras hakkına mahsuben' aile konutunun mülkiyetini veya üzerinde intifa/oturma hakkı talep eder. Buradaki amaç, mirasın paylaştırılmasıdır. 2) Konutun Niteliği: TMK m. 240'ın uygulanabilmesi için konutun 'edinilmiş mal' olması ve sağ kalan eşin bir 'katılma alacağı' hakkının bulunması gerekir. Ölen eşin kişisel malı olan bir konut üzerinde bu maddeye dayanılarak hak talep edilemez. TMK m. 652'de ise böyle bir ayrım yoktur; konutun kişisel mal veya edinilmiş mal olmasının önemi olmaksızın, terekeye dahil olması yeterlidir. 3) Görevli Mahkeme: Bu temel farklar, görevli mahkemeyi de belirler. TMK m. 240'a dayalı talep, mal rejiminin tasfiyesine ilişkin bir dava olduğundan görevli mahkeme 'Aile Mahkemesi'dir (4787 sayılı Kanun m. 4). TMK m. 652'ye dayalı talep ise özünde bir miras paylaşımı (özgüleme) davası niteliğinde olduğundan, görevli mahkeme HMK m. 4/1-b uyarınca 'Sulh Hukuk Mahkemesi'dir. Bu ayrım, davanın doğru mahkemede açılması açısından kritik öneme sahiptir.