696 sayılı KHK uyarınca sürekli işçi kadrosuna geçiş için yapılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması uygulamasının dayanağı olan 657 sayılı Kanun m. 48/A-8 bendi, Anayasa Mahkemesi tarafından neden iptal edilmiştir? Anayasa Mahkemesi'nin E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararının temel gerekçesi nedir?

Anayasa Mahkemesi (AYM), 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (A) bendine 676 sayılı KHK ile eklenen ve tüm devlet memurluğuna alımlarda 'Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak.' şartını getiren (8) numaralı alt bendi, E.2018/73, K.2019/65 sayılı kararıyla iptal etmiştir. İptalin temel gerekçesi, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının kendisinin Anayasa'ya aykırı olması değil, bu uygulamanın yasal çerçevesinin belirsizliği ve temel haklara müdahale için gereken güvenceleri içermemesidir. AYM'nin gerekçesi şu noktalarda toplanmaktadır: 1) Kişisel Verilerin Korunması Hakkına Müdahale: Güvenlik soruşturması, kişilerin özel hayatına, aile hayatına ve iletişimine dair çok geniş bir alanda kişisel verilerin toplanmasını, işlenmesini ve kullanılmasını gerektirir. Bu durum, Anayasa'nın 20. maddesinde güvence altına alınan 'kişisel verilerin korunmasını isteme hakkı'na doğrudan bir müdahaledir. 2) Kanunilik İlkesine Aykırılık: Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerine göre, temel hak ve hürriyetlere yapılacak müdahaleler ancak kanunla olabilir. AYM, 'kanunla olma' şartının sadece şekli bir kanunun varlığını değil, aynı zamanda o kanunun 'belirli, öngörülebilir ve keyfiliğe karşı koruyucu güvenceler içeren' nitelikte olmasını gerektirdiğini vurgulamıştır. İptal edilen düzenleme ise sadece 'yapılmış olmak' şeklinde soyut bir şart getirmekte; güvenlik soruşturmasında hangi bilgilerin toplanacağı, bu bilgilerin nasıl kullanılacağı, kimler tarafından ve ne kadar süreyle saklanacağı, verilerin silinme usulleri gibi temel ilkeleri ve güvenceleri düzenlememektedir. Bu belirsizlik, hukuk devleti ilkesi (Anayasa m. 2) ile bağdaşmamaktadır. Özetle, AYM, güvenlik soruşturması yapılmasını değil, bu soruşturmanın usul ve esaslarını, kişisel verileri koruyacak güvencelerle birlikte açık ve ayrıntılı bir şekilde düzenleyen bir kanun olmamasını iptal gerekçesi yapmıştır.