HMK m. 36/1-b'de yer alan 'Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması' şeklindeki ret sebebi, ne anlama gelmektedir? Bir hâkimin ara kararda yaptığı hukuki bir tespit, bu kapsamda değerlendirilebilir mi?

Bu ret sebebi, hâkimin davayla ilgili nihai kararını veya esasa ilişkin kanaatini, yargılama süreci tamamlanmadan ve hukuken bir zorunluluk olmaksızın, taraflardan birinin lehine veya aleyhine olacak şekilde açığa vurması anlamına gelir. Amaç, hâkimin davaya 'önyargısız' bakmasını ve kararını tüm deliller toplandıktan sonra oluşturmasını sağlamaktır. Hâkimin tarafsızlığına gölge düşürecek şekilde, davanın sonucuna ilişkin bir imada bulunması, görüş belirtmesi bu kapsama girer. Ancak, yargılamanın yürütülmesi için zorunlu olan usuli kararlar veya ara kararlardaki tespitler, kural olarak 'görüş açıklama' sayılmaz. Örneğin, bir delilin toplanmasına veya reddine karar verirken yapılan hukuki değerlendirmeler, davanın esası hakkında nihai bir kanaat belirtmediği sürece bu madde kapsamında bir ret sebebi oluşturmaz. Ret sebebinin oluşması için, açıklamanın 'kanunen gerekmediği halde' yapılması ve davanın esasına ilişkin bir 'önyargı'yı ortaya koyması gerekir. (Kaynak: barandogan.av.tr/blog/mevzuat/hmk-madde-36-ret-sebepleri.html ve Yargıtay içtihatları)