Mirasçılıktan çıkarma (ıskat) sebebinin ispat edilememesi halinde, davaya bakan mahkemenin ıskatın iptaline değil de, 'davaya tenkis davası olarak devam edilmesine' karar vermesinin hukuki dayanağı ve mantığı nedir?

Hukuki dayanağı TMK m. 512/3'tür. Bu maddeye göre, 'Sebebin varlığı ispat edilememiş veya çıkarma sebebi tasarrufta belirtilmemişse tasarruf, mirasçının saklı payı dışında yerine getirilir'. Bu hükmün mantığı şudur: Mirasbırakan, her ne kadar kanuni ıskat sebebini ispatlanabilir bir şekilde ortaya koyamamış olsa da, o mirasçıya terekesinden pay vermeme yönündeki iradesi açıktır. Kanun koyucu, mirasbırakanın bu iradesine tamamen kayıtsız kalmamakta, ancak saklı paylı mirasçının hakkını da korumaktadır. Bu dengeyi kurmak için, ıskat işlemini tamamen geçersiz saymak yerine, mirasbırakanın tasarruf özgürlüğü alanı içinde (yani terekenin tasarruf edilebilir kısmı oranında) geçerli sayar. Bu da fiiliyatta, ıskat edilen mirasçının sadece saklı payını alabilmesi sonucunu doğurur ki, bu sonuç tenkis davasının doğuracağı sonuçla aynıdır. Bu nedenle Yargıtay, ıskat sebebinin ispatlanamadığı durumlarda davanın tenkis davası olarak görülmesi gerektiğini içtihat etmiştir (Y3HD-K.2018/10793).