Bir idari işlemin, İYUK m. 2 anlamında 'kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem' olup olmadığı nasıl anlaşılır? İdarenin hazırlık işlemleri veya iç düzen işlemleri dava konusu edilebilir mi?

Bir idari işlemin 'kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem' olması, o işlemin idari makamlar hiyerarşisi içinde son halini almış, ilgililerin hukuki durumunda doğrudan bir değişiklik yaratabilen ve başka bir makamın onayına ihtiyaç duymadan uygulanabilir nitelikte olması demektir. Bu, iptal davasının en önemli ön koşuludur. Bu kapsamda, idarenin henüz bir karar almadan önce yaptığı 'hazırlık işlemleri' (örneğin, bir disiplin soruşturması başlatılması, bir komisyon raporu düzenlenmesi) veya idarenin sadece kendi iç işleyişini düzenleyen, dış dünyaya etki etmeyen 'iç düzen işlemleri' (genelge, yönerge gibi), tek başlarına ilgililerin hukuki durumunu etkilemedikleri için 'kesin ve yürütülmesi gereken işlem' sayılmazlar ve doğrudan dava konusu edilemezler. Ancak, bu hazırlık veya iç düzen işlemlerine dayanılarak nihai bir karar (örneğin, soruşturma sonunda ceza verilmesi, genelgeye dayanılarak bir memurun başvurusunun reddedilmesi) alındığında, bu nihai işlem dava konusu edilebilir. Mahkeme, bu nihai işlemi denetlerken, dayanağı olan hazırlık işleminin hukuka aykırılığını da inceleyebilir.