Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 2017/56 K. sayılı kararında, idari para cezasının idari yönden kesinleşmesinin, menfi tespit davası açılmasına engel olmadığı belirtilmiştir. Bu durum, ceza hukukundaki 'kesin hüküm' (ne bis in idem) ilkesiyle çelişir mi? Gerekçesiyle açıklayınız.

Hayır, bu durum ceza hukukundaki 'kesin hüküm' (ne bis in idem - aynı fiilden dolayı iki kez yargılama olmaz) ilkesiyle çelişmez. Bunun temel nedeni, iki sürecin farklı yargı kollarına ve farklı hukuki niteliklere sahip olmasıdır. İdari para cezasına karşı Sulh Ceza Hakimliği'ne yapılan itiraz, bir 'idari yaptırımın' hukuka uygunluk denetimidir ve ceza muhakemesi usulüne göre değil, Kabahatler Kanunu ve CMK'nın ilgili hükümleriyle yürütülen özel bir süreçtir. Bu süreç sonunda verilen karar, idari yaptırım açısından kesinleşir. Menfi tespit davası ise, genel mahkemelerde (Asliye Hukuk) görülen ve borçlar hukuku temelinde bir borcun var olup olmadığının tespitine yönelik bir 'hukuk davası'dır. 'Kesin hüküm' ilkesi, kural olarak aynı yargı kolu içinde, aynı taraflar, aynı konu ve aynı sebebe dayanan bir uyuşmazlığın yeniden dava konusu yapılmasını engeller. İdari yaptırım kararı ile hukuk mahkemesindeki menfi tespit davası, hem yargı kolu, hem dava sebebi (biri kabahat, diğeri borç ilişkisi) hem de hukuki nitelik açısından farklı olduğu için, aralarında kesin hüküm ilişkisi kurulamaz.