Bir idari işlemin iptali davasında, dava dilekçesinde 'yürütmenin durdurulması' talep edilmemişse, mahkeme kendiliğinden (re'sen) bu yönde bir karar verebilir mi?

Hayır, mahkeme kendiliğinden yürütmenin durdurulması kararı veremez. Yürütmenin durdurulması, davacının talebine bağlı bir müessesedir. 2577 sayılı İYUK'un 27. maddesinin 2. fıkrası, 'Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler.' demektedir. Bu hüküm, kararın verilebilmesi için öncelikle bir 'talep' olması gerektiğini zımnen ifade eder. Yargılama hukukunda temel ilke 'taleple bağlılık'tır (HMK m. 26). Mahkeme, tarafların talebiyle bağlıdır ve talep edilmeyen bir konuda karar veremez. Dolayısıyla, davacı dava dilekçesinde veya yargılama sırasında daha sonra bir dilekçe ile açıkça yürütmenin durdurulmasını talep etmemişse, mahkeme İYUK m. 27'deki şartların gerçekleştiğini düşünse bile re'sen bu yönde bir karar alamaz.