İş mahkemesinde açılan bir davada, davalı işveren yetki itirazında bulunmuştur. Mahkeme, yetki itirazını değerlendirmeden, 'dava şartı olan arabuluculuğa başvurulmadığı' gerekçesiyle davayı usulden reddedebilir mi? Yargılamadaki inceleme sırası nasıl olmalıdır?

Hayır, mahkeme bu şekilde karar veremez. Yargılamada dava şartlarının ve ilk itirazların incelenmesinde belirli bir sıra ve öncelik ilişkisi vardır. Bir mahkemenin, bir davayı esastan veya diğer usuli nedenlerden (dava şartı yokluğu gibi) inceleyebilmesi için, öncelikle o davaya bakmaya 'görevli' ve 'yetkili' olması gerekir. Görev ve yetki, diğer tüm dava şartlarından önce gelen temel bir yargılama şartıdır. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2019/5144 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, mahkeme öncelikle kendi görevli ve yetkili olup olmadığını karara bağlamalıdır. Eğer davalı süresinde bir yetki itirazında bulunmuşsa, mahkeme bu itirazı inceleyip karara bağlamadan, arabuluculuk gibi başka bir dava şartının yokluğunu inceleyemez. Doğru usuli sıra; önce görev, sonra yetki, daha sonra da diğer dava şartlarının (arabuluculuk, hukuki yarar, ehliyet vb.) incelenmesidir. Yetkisiz bir mahkemenin, diğer dava şartları hakkında karar vermesi usule aykırıdır ve bozma nedenidir.