Basit yargılama usulünün uygulandığı bir iş davasında, mahkemenin ön inceleme ve tahkikat duruşması yapmaksızın, doğrudan dosya üzerinden karar vermesi mümkün müdür? Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2014/13473 K. sayılı kararı bu konuda hangi ilkeyi benimsemiştir?

Hayır, kural olarak mümkün değildir. HMK m. 320/1, 'mümkün olan hallerde' mahkemenin tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verebileceğini belirtse de, Yargıtay bu hükmü son derece dar yorumlamaktadır. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin ilgili kararında da vurgulandığı üzere, T.C. Anayasası'nın 36. maddesi, AİHS'in 6. maddesi ve HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen 'hukuki dinlenilme hakkı' gereğince, yargılamada duruşma yapılması esastır. Duruşma, tarafların iddia ve savunmalarını sözlü olarak dile getirmelerine, mahkemenin de onlara soru sorarak uyuşmazlığı aydınlatmasına olanak tanıyan temel bir usuli güvencedir. Dosya üzerinden karar verilmesi, ancak kanunun açıkça izin verdiği istisnai durumlarda (ihtiyati tedbir, delil tespiti gibi) mümkündür. Bir iş davası gibi esasa ilişkin bir uyuşmazlıkta, mahkemenin ön inceleme ve tahkikat duruşmaları yaparak, tarafları dinleyerek ve delilleri toplayarak karar vermesi zorunludur. Mahkemenin, HMK m. 320/1'e yanlış anlam yükleyerek doğrudan dosya üzerinden karar vermesi, hukuki dinlenilme hakkının ihlali ve usule aykırılık teşkil eden bir bozma nedenidir.