CMK m. 119/4 (eski CMUK m. 97) uyarınca, konutta veya işyerinde Cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın arama yapılabilmesi için aranan 'o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişinin bulunması' şartının ihlal edilmesi, tek başına aramanın hukuka aykırılığı için yeterli midir? Bu hukuka aykırılığın adil yargılanma hakkına etkisi nasıl değerlendirilir?

Evet, CMK m. 119/4'te belirtilen bu şartın yerine getirilmemesi, tek başına arama işlemini hukuka aykırı hale getirir. Bu hüküm, keyfi aramaları önlemek ve arama işleminin şeffaflığını, denetlenebilirliğini sağlamak amacıyla konulmuş emredici bir usul kuralıdır. Bu kurala uyulmaması, arama işlemini usulsüz kılar. Bu hukuka aykırılığın adil yargılanma hakkına (Anayasa m. 36) etkisi ise, bu usulsüz arama sonucu elde edilen delillerin yargılamadaki rolüne göre değerlendirilir. Anayasa Mahkemesi'nin 2013/6183 başvuru numaralı kararında olduğu gibi, eğer hukuka aykırı arama sonucu elde edilen delil, mahkumiyetin veya davanın sonucunu belirleyen 'tek' veya 'belirleyici' delil ise, bu durum yargılamanın bir bütün olarak adil olmaktan çıkmasına ve adil yargılanma hakkının ihlaline yol açar. Eğer hukuka aykırı delil, karara etki etmeyen veya diğer yasal delillerle de desteklenen bir yan delil ise, bu durum tek başına adil yargılanma hakkının ihlali sonucunu doğurmayabilir. Değerlendirme, hukuka aykırılığın yargılamanın hakkaniyeti üzerindeki etkisine göre somut olayın koşullarında yapılır.