Bir davanın İş Mahkemesinin görevine girip girmediği nasıl belirlenir? Bir uyuşmazlığın tarafları arasında hizmet akdi değil de eser sözleşmesi bulunduğu tespit edilirse, İş Mahkemesi nasıl bir karar vermelidir? (Yargıtay HGK, Karar: 2017/262)

Bir davanın İş Mahkemesinin görevine girip girmediği, uyuşmazlığın 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun (yeni 7036 sayılı Kanun) 1. maddesi kapsamında olup olmadığına göre belirlenir. Buna göre, İş Mahkemesi'nin görevli olması için üç temel şart aranır: 1) Davanın tarafları işçi ile işveren (veya işveren vekili) olmalıdır. 2) Aralarında 4857 sayılı İş Kanunu anlamında bir iş (hizmet) sözleşmesi bulunmalıdır. 3) Uyuşmazlık bu iş sözleşmesinden veya İş Kanunu'ndan kaynaklanmalıdır. Bir sözleşmenin iş sözleşmesi sayılabilmesi için 'bağımlılık' unsuru esastır. Eğer yapılan incelemede, taraflar arasındaki ilişkinin işverenin emir ve denetimi altında sürekli bir çalışma değil de, belirli bir sonucun (eserin) meydana getirilmesine yönelik olduğu ve çalışanın bağımsız hareket ettiği anlaşılırsa, bu bir eser sözleşmesidir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/262 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, taraflar arasında hizmet akdi değil eser sözleşmesi bulunduğu tespit edilirse, uyuşmazlık İş Mahkemesinin görev alanına girmez. Bu durumda İş Mahkemesi, davanın esasına girmeksizin 'görevsizlik' kararı vererek dosyanın görevli olan genel mahkemeye (Asliye Hukuk Mahkemesi) gönderilmesine karar vermelidir. Görev, kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece re'sen dikkate alınır.