İYUK'a göre, bir idari davanın açılması üzerine mahkemenin yapacağı 'ilk inceleme'nin kapsamı nedir? İYUK m. 14'te sayılan inceleme konularından hangilerinin tespiti halinde mahkeme davayı esasa girmeden reddeder, hangilerinde ise usuli eksikliğin giderilmesi için ara karar kurar?

İYUK m. 14'e göre ilk inceleme, davanın esasına geçilmeden önce usuli yönden incelenmesidir. Bu kapsamda mahkeme sırasıyla şu hususları inceler: a) Görev ve yetki, b) İdari merci tecavüzü, c) Ehliyet, d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet, g) 3 ve 5. maddelere (dilekçenin şekli, birden fazla işleme tek dilekçeyle dava açma) uygunluk. Bu inceleme sonucunda mahkemenin vereceği kararlar farklılık gösterir: - Davanın Esasa Girmeden Reddedileceği Haller: Ehliyet, idari davaya konu kesin ve yürütülmesi gereken işlem olmaması, süre aşımı ve husumet yokluğu gibi durumlarda mahkeme davayı esastan incelemeden reddeder. - Usuli Eksikliğin Giderileceği Haller: Dilekçenin İYUK m. 3 ve 5'e uygun olmaması (örneğin, imzasız olması, hasmın yanlış gösterilmesi vb.) halinde, mahkeme davayı reddetmez; 30 gün süre vererek dilekçedeki eksikliklerin giderilmesini ister (İYUK m. 15/1-d). Görevsizlik veya yetkisizlik halinde dosyayı görevli/yetkili mahkemeye gönderir. İdari merci tecavüzü varsa, dosyayı yetkili idari makama gönderir. (Kaynak: kadimhukuk.com.tr/makale/iyuk-idari-yargilama-usulu-kanunu/)