Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/8833 K. sayılı kararında, tapu kaydında düzeltim davasında verilen karara karşı, davada taraf olmayan kişilerin 'yargılamanın yenilenmesi' talebinde bulunması neden hukuka aykırı bulunmuştur? Bir davada 'taraf sıfatı'nın, yargılamanın iadesi gibi kanun yollarına başvurmada nasıl bir rol oynadığını açıklayınız.

Bu durumun hukuka aykırı bulunmasının temel nedeni, yargılamanın iadesinin, ancak o davanın 'tarafları' (davacı, davalı, fer'i müdahil vb.) tarafından başvurulabilen bir kanun yolu olmasıdır. Yargılamanın iadesi, kesinleşmiş bir hükmün, o hükümden etkilenen taraflar için ortadan kaldırılmasını amaçlar. Bir davada hiç taraf olmamış, iddia ve savunmaları dinlenmemiş bir üçüncü kişinin, o davanın yenilenmesini istemesi, taraf sıfatı (aktif husumet ehliyeti) yokluğu nedeniyle mümkün değildir. Yargıtay kararında da 'yargılamanın yenilenmesi yoluyla iptal edilmesi istenilen ilamda yargılamanın yenilenmesini isteyenler taraf değildir' denilerek bu hususa vurgu yapılmıştır. 'Taraf sıfatı'nın rolü şudur: Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen tüm kanun yolları (istinaf, temyiz, yargılamanın iadesi), kural olarak, o davanın taraflarına ve hukuken onlarla aynı konumda olan kişilere (halefleri, fer'i müdahil vb.) tanınmış haklardır. Taraf sıfatı, bir kanun yoluna başvurabilmenin temel usuli şartlarından biridir. Davada taraf olmayan bir üçüncü kişi, o karardan dolaylı olarak etkilense bile, o karara karşı kanun yoluna başvuramaz. Bu kişinin yapması gereken, metindeki kararda da belirtildiği gibi, kendi hakkını korumak için, önceki kararın taraflarını davalı göstererek yeni ve bağımsız bir dava (çekişmeli dava) açmaktır. (Yargıtay 1. HD, E. 2016/4858, K. 2018/8833)