Bir imar planı iptal davasında Danıştay, temyiz incelemesi sırasında 'maddi vakalar hakkında edinilen bilgiyi yeterli görürse veya temyiz sadece hukuki noktalara ilişkin ise yahut temyiz olunan karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise işin esası hakkında karar verir.' (İYUK m.20/B(h)). Bu kuralın, Danıştay'ın normal temyiz incelemesindeki rolü ile olan farkını, 'kararı bozma' ve 'işin esası hakkında karar verme' yetkileri açısından karşılaştırınız. Bu özel yetkinin amacı nedir?

Bu kural, Danıştay'a normal temyiz incelemesinden daha geniş bir yetki tanımaktadır. Farklar şunlardır: 1) Normal Temyiz İncelemesi (İYUK m.49): Danıştay, kural olarak bir 'hukuki denetim' merciidir. Kararın hukuka uygun olup olmadığını denetler. Eğer kararda hukuka aykırılık tespit ederse, kararı 'bozar' ve dosyayı yeniden karar verilmek üzere kararı veren mahkemeye (Bölge İdare Mahkemesi'ne) geri gönderir. Danıştay, kural olarak, ilk derece veya istinaf mahkemesinin yerine geçerek işin esası hakkında yeni bir karar vermez. 2) İYUK m.20/B'deki Özel Temyiz İncelemesi: Bu kural, merkezi sınavlar gibi ivedi yargılama usulüne tabi davalar için öngörülmüştür. Burada Danıştay'a, kararı bozup geri göndermek yerine, doğrudan 'işin esası hakkında karar verme' yetkisi tanınmıştır. Yani Danıştay, istinaf mahkemesi gibi hareket ederek, dosyayı geri göndermeden uyuşmazlığı nihai olarak çözebilir. Bu özel yetkinin amacı, bu tür davaların taşıdığı ivedilik ve binlerce kişiyi etkileme potansiyeli nedeniyle, yargılamanın bir an önce ve kesin olarak sonuçlandırılmasıdır. Dosyanın alt mahkemeye gidip gelmesiyle yaşanacak zaman kaybını önlemek ve hukuki süreci hızlandırmak amaçlanmıştır. (kadimhukuk.com.tr/makale/sinav-sonucuna-itiraz-not-tespit-davasi/)