Bir imar planı değişikliğine karşı, planın askıdan indiği tarihten itibaren 50. günde dava açan bir vatandaş, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını da talep etmiştir. Mahkeme, yürütmenin durdurulması talebini ivedilikle inceleyip reddetmiş, ancak davanın esasıyla ilgili yargılamaya devam etmiştir. Davalı idare, davanın esastan reddini talep ederken, mahkemenin yürütmenin durdurulması talebini reddetmiş olmasının, davanın da reddedilmesi gerektiğine dair bir karine oluşturduğunu ileri sürebilir mi? İki karar arasındaki hukuki ilişkiyi açıklayınız.

Hayır, davalı idare böyle bir iddiada bulunamaz. Yürütmenin durdurulması kararı ile davanın esası hakkında verilecek karar arasında hukuki bir bağ veya karine ilişkisi yoktur. İkisi, farklı şartlara ve amaçlara hizmet eden, farklı hukuki nitelikte kararlardır. 1) Yürütmenin Durdurulması Kararı: Bu, bir 'ihtiyati tedbir' kararıdır. İvedilikle ve dosyanın esasına tam olarak girilmeden verilir. Verilebilmesi için İYUK m.27'de sayılan iki özel şartın (açıkça hukuka aykırılık + telafisi güç zarar) birlikte gerçekleşmesi gerekir. Mahkeme, bu aşamada sadece işlemin 'açıkça' hukuka aykırı olup olmadığına bakar; derinlemesine bir hukuki inceleme yapmaz. 2) Davanın Esası Hakkındaki Karar (İptal/Ret Kararı): Bu, yargılama süreci tamamlandıktan, tüm deliller toplandıktan, gerekirse bilirkişi incelemesi yapıldıktan ve tarafların tüm iddia ve savunmaları değerlendirildikten sonra verilen nihai bir karardır. Bu kararda, işlemin 'açıkça' hukuka aykırı olup olmadığına değil, herhangi bir hukuka aykırılık taşıyıp taşımadığına bakılır. Sonuç olarak, mahkemenin yürütmenin durdurulması talebini reddetmesi, sadece o anki delil durumuna göre 'açık bir hukuka aykırılık' veya 'telafisi güç zarar' şartlarının bir arada bulunmadığına karar verdiği anlamına gelir. Bu, davanın esası hakkında bir ön yargı oluşturmaz. Yargılama devam ederken ortaya çıkacak yeni bir delil veya bilirkişi raporuyla, işlemin hukuka aykırı olduğu (açık olmasa bile) tespit edilebilir ve dava pekala kabul edilerek işlem iptal edilebilir. (kadimhukuk.com.tr/makale/sinav-sonucuna-itiraz-not-tespit-davasi/ metnindeki yürütmenin durdurulması bölümünden hareketle)