Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/10103 K. sayılı kararında, davacının iradesi dışında davadan feragat ettiği iddiasıyla açtığı 'yargılamanın iadesi' davası ele alınmıştır. Feragat, tek taraflı bir irade beyanı olup davayı sona erdirir. Bir kişinin, kendi feragat beyanının iradesi dışında (hata, hile, tehdit) oluştuğunu iddia etmesi, HMK m. 375'te sayılan yargılamanın iadesi sebeplerinden hangisi veya hangileriyle ilişkilendirilebilir? Tartışınız.
Bir kişinin kendi feragat beyanının iradesi dışında oluştuğunu iddia etmesi, HMK m. 375'te doğrudan bu başlık altında sayılan bir sebep olmamakla birlikte, durumun niteliğine göre iki farklı sebeple ilişkilendirilebilir: 1) Hileli Davranış (HMK m. 375/1-h): Eğer feragat, karşı tarafın (davalı) veya bir üçüncü kişinin kasıtlı, aldatıcı ve hileli bir davranışı (örneğin sahte bir belge göstererek veya yanlış bilgi vererek davacıyı davadan feragate ikna etmesi) sonucu gerçekleşmişse, bu durum 'Lehine karar verilen tarafın, karara tesir eden hileli bir davranışta bulunmuş olması' kapsamına girebilir. Davanın feragat nedeniyle reddi, davalı lehine bir karar niteliğindedir. Bu hileli davranışın, kararın (davanın reddinin) sebebi olduğu ispatlanırsa, yargılamanın iadesi talep edilebilir. 2) Yeni Belge Ele Geçirilmesi (HMK m. 375/1-ç): Eğer feragatin irade dışı olduğu (örneğin tehdit altında yapıldığı), karar verildikten sonra ortaya çıkan ve yargılama sırasında davacının elinde olmayan bir belgeyle (örneğin tehdit içerikli bir ses kaydının veya mektubun sonradan bulunması) ispatlanabiliyorsa, bu durum 'elinde olmayan nedenlerle elde edilemeyen bir belgenin, kararın verilmesinden sonra ele geçirilmiş olması' sebebiyle ilişkilendirilebilir. Bu yol, irade sakatlığını ispatlayacak yeni bir delilin ortaya çıkmasına dayanır. Yargıtay kararındaki olayda davacı, 'ret kararının kesinleşmesinden sonra davalının bakım borcunu hiç yerine getirmediğini' ileri sürmüştür. Bu iddia, feragatin hile (bakım vaadinin yerine getirilmemesi) ile alındığı iddiasını güçlendirebilir ve m.375/h kapsamında değerlendirilebilir. (Yargıtay 1. HD, E. 2015/10657, K. 2018/10103)