5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 158. maddesi uyarınca, bir ihbar veya şikayetin 'soyut ve genel nitelikte olması' halinde savcılığın nasıl bir karar vermesi gerekir? Bu kararın, şikayet edilen kişi üzerindeki hukuki etkisi nedir ve bu karara karşı şikayetçinin başvurabileceği bir kanun yolu var mıdır?

CMK m.158/3'e (metinde 158/4 olarak geçmiş ancak güncel metinde 158/3) göre, şikayet veya ihbarın 'soyut ve genel nitelikte olması halinde soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilir'. Bu, savcılığın, somut bir fiil, yer, zaman veya fail belirtmeyen, sadece genel ve afaki iddialar içeren başvurulara dayanarak soruşturma başlatmayacağı anlamına gelir. Örneğin, 'X şirketinde yolsuzluk yapılıyor' gibi genel bir ihbar, bu kapsamdadır. Bu kararın şikayet edilen kişi üzerindeki hukuki etkisi şudur: Metinde de belirtildiği gibi, 'soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı verilmesi gereken durumlarda, ... şikayet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilemez.' Yani, bu kişi hakkında bir soruşturma dosyası açılmaz, lekelenmeme hakkı korunmuş olur. Bu karara karşı şikayetçinin kanun yolu açıktır. CMK m.158/5 (metinde 158/7) uyarınca, bu karar şikayetçiye tebliğ edilir ve şikayetçi, bu karara karşı CMK m.173'te düzenlenen usule göre, kararı veren savcılığın bağlı olduğu sulh ceza hakimliğine itiraz edebilir. Sulh ceza hakimliği, itirazı yerinde görürse kararı kaldırabilir ve savcılığın soruşturma yapmasına karar verebilir. (kadimhukuk.com.tr/makale/dolandirildim-ne-yapmaliyim/)