İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin (İHAM) Pişkin-Türkiye kararında, bir kamu iktisadi teşebbüsünde İş Kanunu'na tabi olarak çalışan başvurucunun KHK ile iş akdinin feshine ilişkin davasında, İHAS m. 6'da düzenlenen adil yargılanma hakkının 'medeni hak ve yükümlülükler' yönünden uygulanabilir olduğuna nasıl karar verilmiştir? İHAM'ın geliştirdiği iki aşamalı 'Eskelin testi'ni ve bu testin somut olaya uygulanışını açıklayınız.

İHAM, İHAS m. 6'nın medeni hak ve yükümlülüklere uygulanabilirliğini tespit ederken 'medeni hak' kavramını özerk yorumlar. Pişkin-Türkiye kararında, başvurucunun bir kamu kurumunda çalışmasına rağmen, istihdam ilişkisinin özel hukuk kurallarına (İş Kanunu) tabi olması belirleyici olmuştur. İş akdinin feshine ilişkin uyuşmazlık, doğrudan kişinin çalışma hakkı, ücret alacağı gibi 'medeni haklarını' etkilediğinden, İHAS m. 6'nın koruması altına girmiştir. İHAM, kamu görevlilerinin istihdam uyuşmazlıklarında İHAS m. 6'nın uygulanıp uygulanmayacağını belirlemek için 'Vilho Eskelin-Finlandiya' kararında geliştirdiği iki aşamalı testi kullanır. Bu teste göre, devlet ile çalışanı arasındaki uyuşmazlıklarda İHAS m. 6 uygulanmaz, eğer: 1) Taraf devletin iç hukuku, belirli bir görev veya çalışan kategorisi için mahkemeye erişimi açıkça kapsam dışı bırakmışsa, VE 2) Bu mahrum bırakma, devletin menfaatleri doğrultusunda objektif ve tarafsız gerekçelere dayanıyorsa. Pişkin-Türkiye davasında bu test uygulandığında, ilk şartın sağlanmadığı görülmüştür. Zira Türk hukuku, başvurucu gibi İş Kanunu'na tabi çalışanların işe iade ve diğer talepleri için İş Mahkemeleri'ne başvurma hakkını tanımakta, yani mahkemeye erişimi kapsam dışı bırakmamaktadır. Bu nedenle, ilk şart gerçekleşmediği için testin ikinci aşamasına geçilmemiş ve İHAS m. 6'nın medeni yönünün davaya uygulanabilir olduğuna karar verilmiştir. (sen.av.tr/tr/makale/iham-kararinda-durust-yargilanma-hakkinin-medeni-hak-ve-yükümlülüklere-tatbiki)