OHAL döneminde, Anayasa m. 15'in tanıdığı yetki çerçevesinde temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması mutlak mıdır? Asya Saydam kararında AYM, bu sınırlamanın sınırlarını nasıl çizmiştir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #109897

Hayır, mutlak değildir. Anayasa m. 15, olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulmasına izin verse de, bu yetkiyi belirli koşullara bağlamıştır. Bu koşullar şunlardır: 1. Durdurma, durumun gerektirdiği 'ölçüde' olmalıdır. 2. Milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemelidir. 3. Savaş hukukuna uygun fiiller dışında, kişinin yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığının bütünlüğüne dokunulamaz (çekirdek haklar). 4. Kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz (çekirdek haklar). 5. Suç ve cezalar geçmişe yürütülemez (çekirdek haklar). 6. Suçluluğu mahkeme kararıyla saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz (masumiyet karinesi - çekirdek hak). Asya Saydam kararında AYM, pasaport iptali tedbirinin bu koşullara uygun olup olmadığını denetlemiştir. Tedbirin, durumun gerektirdiği 'ölçüyü' aştığına, özellikle Anayasa m. 23/3'teki 'hâkim kararı' güvencesini ve adil dengeyi göz ardı ettiği için orantısız olduğuna karar vermiştir. Bu, OHAL döneminde dahi idarenin aldığı tedbirlerin 'ölçülülük' ilkesine ve Anayasa'nın 15. maddesindeki diğer güvencelere tabi olduğunu ve AYM'nin bu denetimi yaptığını göstermektedir.