İş Kanunu md. 63'e göre haftalık çalışma süresi 45 saattir. Yine aynı madde, denkleştirme esasına göre çalışmayı düzenlemektedir. 'Denkleştirme' uygulamasının geçerli olabilmesi için hangi yasal koşulların yerine getirilmesi gerekir? İki aylık denkleştirme süresi içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi 45 saati aşarsa, fazla çalışma ücreti nasıl hesaplanır?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #109823

'Denkleştirme' uygulamasının geçerli olabilmesi için şu yasal koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir: 1) Tarafların Anlaşması: Denkleştirme esasına göre çalışma, işçinin onayı ve tarafların anlaşması ile mümkündür. Bu anlaşma, iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde yer alabilir. 2) Süre Sınırı: Denkleştirme süresi kural olarak 'iki aydır'. Ancak bu süre, toplu iş sözleşmeleri ile 'dört aya', turizm sektöründe ise 'altı aya' kadar artırılabilir. 3) Günlük Çalışma Sınırı: Denkleştirme uygulanan dönemlerde dahi, işçinin günlük çalışma süresi ara dinlenmeler hariç 'onbir saati' aşamaz. Bu sınıra uyulmaması, denkleştirmeyi geçersiz kılar. 4) Ortalama Sürenin Aşılmaması: Denkleştirme süresi (örneğin 2 ay) sonunda, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi 45 saati geçmemelidir. İki aylık denkleştirme süresi içinde işçinin haftalık ortalama çalışma süresi 45 saati aşarsa, denkleştirme uygulaması geçersiz hale gelir. Bu durumda, haftalık 45 saati aşan 'tüm çalışmalar', denkleştirme yokmuş gibi kabul edilir ve fazla çalışma olarak ücretlendirilir. Hesaplama şu şekilde yapılır: İşçinin denkleştirme dönemi boyunca çalıştığı toplam saat hesaplanır. Bu toplam saat, denkleştirme dönemindeki hafta sayısına bölünerek haftalık ortalama çalışma süresi bulunur. Eğer bu ortalama 45 saatin üzerindeyse, 45 saati aşan kısım, o dönemdeki tüm haftalar için fazla çalışma olarak kabul edilir ve saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenmesi gerekir. Ayrıca, denkleştirme döneminde herhangi bir günde 11 saatin üzerinde çalışma yapılmışsa, o güne ait 11 saati aşan süreler, haftalık ortalama 45 saatin altında kalsa bile ayrıca fazla çalışma olarak hesaplanır.