CMK m. 270/2 ve CMK m. 271'de düzenlenen itiraz usulü ile Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 22/01/2013 tarihli kararı ışığında, itiraz merciinin inceleme yetkisinin kapsamını tartışınız. İtiraz mercii, incelemesini sadece itirazın 'şekli' koşullarıyla mı (süre, yetki vb.) sınırlı tutmalıdır, yoksa 'maddi olay' ve 'hukuki niteleme' yönünden de bir denetim yapabilir mi? Bu denetimin sınırları nelerdir?

İtiraz merciinin inceleme yetkisi, sadece 'şekli' koşullarla sınırlı değildir; hem 'maddi olay' hem de 'hukuki niteleme' yönünden bir denetimi kapsar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 22/01/2013 tarihli ve 2012/10-534 E. sayılı kararında bu ilke net bir şekilde ortaya konulmuştur. Yetkinin kapsamı ve sınırları şunlardır: 1) Şekli İnceleme: İtiraz mercii, öncelikle itirazın süresinde yapılıp yapılmadığı, itiraz edenin buna hakkı olup olmadığı, itirazın yetkili mercie yapılıp yapılmadığı gibi usuli koşulları inceler. Bu koşullarda bir eksiklik varsa, itirazı usulden reddedebilir. 2) Maddi Olay ve Hukuki Niteleme Yönünden İnceleme (Esasa İlişkin Denetim): Şekli bir engel yoksa, itiraz mercii, itiraz konusu kararın esasına girer. Bu, kararın dayandığı delillerin yerindeliğini, maddi olayın doğru tespit edilip edilmediğini ve bu olaya uygulanan hukuk kuralının (suç vasfının, cezanın vb.) doğru olup olmadığını denetleyebileceği anlamına gelir. Örneğin, bir HAGB kararına karşı yapılan itirazda, merci, sanığın suç işleyip işlemediği, suçun vasfının doğru belirlenip belirlenmediği, HAGB koşullarının (zararın giderilmesi, sanığın kişiliği vb.) gerçekten oluşup oluşmadığı gibi esasa ilişkin konuları da inceler. CMK m. 270, merciin bu inceleme için araştırma yapabileceğini, tanık dinleyebileceğini ve delil toplayabileceğini de düzenleyerek bu geniş yetkiyi destekler. 3) Denetimin Sınırı: İtiraz merciinin denetim yetkisinin sınırı, 'ilk derece mahkemesinin yerine geçerek hüküm kuramamasıdır'. YCGK kararında da belirtildiği gibi, itirazı yerinde bulan merci, itiraz konusu kararı kaldırır (örneğin, HAGB kararını kaldırır), ancak onun yerine yeni bir hüküm (örneğin, mahkumiyet hükmü) kuramaz. Kararı kaldırıp, gereğinin yapılması (örneğin, hükmün açıklanması) için dosyayı asıl mahkemesine iade eder. Bu, ilk derece yargılaması ile kanun yolu denetimi arasındaki fonksiyonel ayrımın bir gereğidir.