TMK m. 800 uyarınca intifa hakkı sahibi, intifa konusu malın yok olmasından veya değerinin azalmasından sorumludur ve kusursuzluğunu ispat etmedikçe bu sorumluluktan kurtulamaz. Bu hükümdeki 'kusur karinesi'nin hukuki niteliği ve sonuçları nelerdir? İntifa hakkı sahibinin, malın 'olağan yararlanmalar' sonucunda meydana gelen değer azalmalarından sorumlu olmamasının gerekçesini açıklayınız.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #109818

TMK m. 800'de yer alan 'kusur karinesi', ispat yükünü tersine çeviren bir yasal karinedir. Normalde, bir zarardan dolayı bir kişiyi sorumlu tutmak isteyen davacı (malik), o kişinin kusurlu olduğunu ispatlamak zorundadır. Ancak bu hükümle kanun koyucu, intifa konusu malın zilyedi ve yöneticisi olan intifa hakkı sahibinin, malın uğradığı zararda kusurlu olduğunu varsaymıştır. Hukuki niteliği ve sonuçları şunlardır: 1) İspat Yükünün Yer Değiştirmesi: Malın yok olması veya değerinin azalması durumunda, intifa hakkı sahibinin kusurlu olduğu kabul edilir. Sorumluluktan kurtulmak isteyen intifa hakkı sahibi, bu zararın kendi kusurundan kaynaklanmadığını (örneğin, bir doğal afet, üçüncü bir kişinin eylemi veya mücbir sebep nedeniyle meydana geldiğini) kendisi ispat etmek zorundadır. 2) Borç İlişkisinden Kaynaklanma: Bu sorumluluk, malik ile intifa hakkı sahibi arasında kanundan doğan bir borç ilişkisine dayanır. İntifa hakkı sahibi, malı özenle koruma ve iade etme borcu altındadır. Bu borcun ihlali, tazminat sorumluluğu doğurur. İntifa hakkı sahibinin 'olağan yararlanmalar' sonucunda meydana gelen değer azalmalarından sorumlu olmamasının gerekçesi ise, intifa hakkının özünde yatan 'yararlanma' yetkisidir. Bir malın kullanılması ve ondan yararlanılması, doğal olarak bir miktar yıpranmayı ve eskimeyi beraberinde getirir. Kanun koyucu, bu normal ve beklenen amortismanın riskini, mülkiyetin sahibi olan malike yüklemiştir. İntifa hakkı sahibi, sadece malı anormal, aşırı veya özüne zarar verecek şekilde kullanarak meydana getirdiği zararlardan sorumludur. Aksi bir yorum, intifa hakkını işlevsiz kılardı.