Danıştay 10. Dairesi'nin İstanbul Sözleşmesi'nin feshine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali talebini reddeden kararında (E:2021/1493), 'yetki ve usulde paralellik' ilkesinin somut olayda neden uygulanamayacağını belirtmiştir? Mahkemenin, Cumhurbaşkanı'nın uluslararası andlaşmaları sona erdirme yetkisine ilişkin Anayasa ve 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne dayanan argümanlarını analiz ediniz.
Danıştay 10. Dairesi, 'yetki ve usulde paralellik' ilkesinin somut olayda uygulanamayacağını şu gerekçelerle belirtmiştir: 1) İlkenin Uygulama Alanı: Daire'ye göre, 'yetki ve usulde paralellik' ilkesi, bir idari işlemin nasıl geri alınacağı, kaldırılacağı veya değiştirileceğinin mevzuatta açıkça düzenlenmediği durumlarda başvurulan tamamlayıcı bir hukuk ilkesidir. Eğer mevzuatta işlemi sona erdirmeye yetkili makam ve usul açıkça belirtilmişse, bu ilkeye başvurulmaz. 2) Açık Mevzuat Hükmü: Mahkeme, 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 3. maddesinin, milletlerarası andlaşmaları sona erdirme yetkisini 'Cumhurbaşkanı kararı' ile olacağını açıkça düzenlediğini belirtmiştir. Bu açık hüküm karşısında, paralellik ilkesine dayanarak fesih için de TBMM'nin bir kanun çıkarması gerektiği yorumunun yapılamayacağını savunmuştur. 3) Yürütme Yetkisinin Niteliği: Kararda, Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı'na ait olduğu, uluslararası andlaşmaları onaylama ve sona erdirmenin de bu yürütme yetkisi ve devletin başı olarak temsil yetkisi kapsamında kaldığı vurgulanmıştır. TBMM'nin rolünün, andlaşmanın onaylanmasını bir kanunla 'uygun bulmak'tan ibaret olduğu, fesih (sona erdirme) konusunda ise Anayasa'nın TBMM'ye bir görev vermediği belirtilmiştir. Dolayısıyla, onayı uygun bulma kanunu çıkaran yasama organının, fesih işlemine de katılması gerektiği şeklindeki bir paralellik yorumu, yürütmenin alanına müdahale olarak görülmüştür. Daire, ayrıca, yeni hükümet sisteminde yürütme yetkisini tek başına haiz olan Cumhurbaşkanı'nın, eski sistemde Bakanlar Kurulu tarafından onaylanan bir sözleşmeyi feshetmesinin, yürütme organları açısından bir paralellik taşıdığını da eklemiştir.