Menfi tespit davasında ispat yükünün kural olarak davalı alacaklıda olmasının mantığı nedir ve bu kuralın istisnaları nelerdir?

Kural olarak ispat yükünün davalı alacaklıda olmasının mantığı, hukuki ilişkinin (borcun) varlığını iddia edenin o olmasıdır (HMK m. 190, TMK m. 6). Davacı borçlu, borcun hiç doğmadığını yani 'olmayan bir şeyi' (negatif vakıayı) iddia ettiğinden, olmayan bir şeyin ispatı mümkün veya çok zor olduğu için ispat yükü, borcun varlığını iddia eden davalı alacaklıya geçer. Bu kuralın istisnaları vardır: 1) Davacı borçlu, borcun bir sebepten (ödeme, ibra, takas gibi) sona erdiğini iddia ediyorsa, bu olumlu vakıayı ispat yükü davacı borçluya düşer. 2) Davacı borçlu, alacaklının dayandığı senedin karşılıksız (bedelsiz) olduğunu iddia ediyorsa, bu iddiayı ispat yükü de yine davacı borçluya aittir. (barandogan.av.tr/blog/borclar-hukuku/menfi-tespit-davasi-ve-istirdat-davasi-nedir-iik-72.html)