Bir davada, taraflardan birinin ticari defterlerini ibraz etmemesi halinde HMK m. 220/3 uyarınca mahkemenin, 'diğer tarafın beyanını kabul edebileceği' belirtilmiştir. Mahkemenin bu sonuca ulaşmadan önce, ibrazı isteyen tarafın talebinin hangi koşulları taşıdığına kanaat getirmesi gerekir?

Mahkemenin, defterleri ibraz etmeyen taraf aleyhine bu ağır sonucu (diğer tarafın beyanını kabul etme) uygulayabilmesi için, HMK m. 220/1'de belirtilen bazı koşulların varlığına kanaat getirmesi gerekir. Bu koşullar şunlardır: 1) Zorunluluk: İbrazı istenen belgenin (ticari defterin), ileri sürülen hususun ispatı için 'zorunlu' olması. Yani, o hususun başka bir delille ispatlanma imkanının olmaması veya çok zor olması. 2) Kanuna Uygunluk: İbraz talebinin kanuna uygun olması. Bu, talebin hukuka ve dürüstlük kuralına aykırı, taciz edici bir amaç taşımaması anlamına gelir. 3) Belgenin Varlığı ve Karşı Tarafın Elinde Olması: Karşı tarafın bu belgenin elinde olduğunu ikrar etmesi, sükut etmesi veya belgenin varlığının resmi bir kayıtla ya da başka bir belgeyle sabit olması. Mahkeme ancak bu koşulların tamamının gerçekleştiğine kanaat getirdikten sonra, ibraz etmeyen taraf aleyhine HMK m. 220/3'teki sonucu uygulayabilir (sen.av.tr/tr/makale/Rakip-Ticari-Sirketler-Arasinda...).