Bir idari işlemin iptali davasında, davacı vakıf veya derneğin dava ehliyetinin kabulü için aranan 'menfaat ihlali' koşulu, tüzel kişiliğin kendi haklarının ihlalinin ötesinde nasıl bir anlam taşır? Bu kuruluşların tüzük veya senetlerindeki amaçların rolünü açıklayınız.

Vakıf ve dernek gibi tüzel kişilerin iptal davası açma ehliyeti (menfaat ilişkisi), sadece kendi tüzel kişiliklerine yönelik işlemlere (örneğin, faaliyetten men kararı) karşı dava açma ile sınırlı değildir. Danıştay'ın yerleşik içtihatlarına göre bu ehliyet, tüzel kişiliğin 'tüzüğünde veya senedinde belirtilen kuruluş amaçları ve faaliyet alanları' ile de yakından ilgilidir. Bir vakıf veya dernek, tüzüğünde belirtilen amaçları (çevreyi korumak, tarihi eserleri korumak, belli bir meslek grubunun haklarını savunmak vb.) doğrudan veya dolaylı olarak etkileyen, bu amaçların gerçekleştirilmesini zorlaştıran veya engelleyen genel ve düzenleyici idari işlemlere karşı da dava açabilir. Bu durumda, işlemin kuruluşun senedindeki/tüzüğündeki amaçlarla çelişmesi, dava açmak için gerekli olan kişisel, meşru ve güncel menfaat bağını kurar.