HMK m. 109/3'e göre, 'Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.' Bu hüküm, dava açarken 'fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmaması' durumunda eski hukuk usulündeki zımni feragat sonucunu ortadan kaldırmış mıdır? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1397 E., 2021/292 K. sayılı kararında bu değişikliğin 'geçmişe uygulanarak ek bir dava açma hakkı' doğurup doğurmadığı nasıl yorumlanmıştır?

HMK m. 109/3, kısmi dava açılmasının, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmeyeceğini açıkça belirtir; bunun tek istisnası, dava açılırken kalan kısımdan 'açıkça feragat' edilmiş olmasıdır. Bu hüküm, mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HUMK) döneminde 'fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmaması' durumunda kabul edilen zımni feragat (veya hakkın düşmesi) sonucunu, yeni Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren açılan davalar için ortadan kaldırmıştır. Ancak, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1397 E., 2021/292 K. sayılı kararı, bu değişikliğin 'geçmişe uygulanarak ek bir dava açma hakkı' doğurup doğurmadığını incelemiştir. Kararda, HUMK döneminde (yani HMK yürürlüğe girmeden önce) 'fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmadan' açılan bir davada, davacının dava konusu yapmadığı ve saklı tutmadığı kısımdan 'zımnen vazgeçmiş sayılacağı' belirtilmiştir. Bu durum, dava açma işleminin yapıldığı tarihte tamamlanmış bir usul işlemi olup, HMK m. 448'deki 'tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhâl uygulanır' ilkesi gereğince, yeni HMK hükmünün bu tamamlanmış işlemi etkilemeyeceği kabul edilmiştir. Dolayısıyla, karar, HMK'nın bu yeni düzenlemesinin, geçmişte (HUMK döneminde) 'fazlaya ilişkin haklar saklı tutulmadan' açılmış davalarda, o dönemdeki zımni feragat/hakkın düşmesi sonucunu ortadan kaldırmadığını ve bu tür davalarda ıslahla dahi maddi tazminat miktarının artırılmasının mümkün olmadığını vurgulamıştır. Yani, HMK'nın 109/3. maddesi, kendi yürürlük tarihinden sonra açılan davalar için bir güvence sağlarken, önceki döneme ait tamamlanmış işlemleri geri dönük olarak değiştirmemektedir.