Hakkında yakalama emri veya zorla getirme kararı bulunan bir kişinin, yakalandıktan sonra üzerinde yapılan 'kaba üst araması' hangi hukuki dayanağa sahiptir ve bu aramanın amacı ile kapsamı nedir?

Bu aramanın hukuki dayanağı CMK m. 90/4'tür. Bu madde, 'Kolluk, yakalandığı sırada kaçmasını, kendisine veya başkalarına zarar vermesini önleyecek tedbirleri aldıktan sonra, yakalanan kişiye kanunî haklarını derhal bildirir.' hükmünü amirdir. Yakalanan kişinin üzerinde yapılan 'kaba üst araması', bu 'tedbir alma' yükümlülüğünün bir parçasıdır. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği'nin 8. maddesinin (b) bendinde de bu durum, 'karar alınmadan yapılacak arama' halleri arasında sayılmıştır. Bu aramanın amacı, CMK m. 116'daki adli arama gibi delil elde etmek değil, yakalanan kişinin üzerinde silah, kesici alet gibi kendisine, kolluk görevlilerine veya üçüncü kişilere zarar verebilecek tehlikeli maddelerin bulunup bulunmadığını tespit etmek ve bu tehlikeyi bertaraf etmektir. Kapsamı da bu amaçla sınırlıdır; genellikle giysiler üzerinden elle yapılan bir yoklamadan ibarettir ve kişinin soyulmasını veya mahrem yerlerinin aranmasını içermez. Bu işlem, bir güvenlik tedbiri olup, delil arama amacını aştığı anda hukuka aykırı hale gelir.