Bir sanık, nitelikli dolandırıcılık suçundan yargılandığı Ağır Ceza Mahkemesi'nde, daha önce asliye ceza mahkemesinde aynı fiilden dolayı basit dolandırıcılıktan yargılanıp beraat ettiğini ve kararın kesinleştiğini ileri sürerek 'non bis in idem' (aynı fiilden iki kez yargılama olmaz) ilkesi gereği davanın reddini talep etmiştir. Bu talep haklı mıdır?

Evet, bu talep haklıdır ve mahkemenin davayı 'kesin hüküm' nedeniyle reddetmesi gerekir. 'Non bis in idem' ilkesi, CMK m. 223/7'de 'Aynı fiil nedeniyle, aynı sanık için önceden verilmiş bir hüküm veya açılmış bir dava varsa, davanın reddine karar verilir.' şeklinde düzenlenmiştir. Burada kritik olan 'aynı fiil' kavramıdır. Sanığın eylemi tektir. Bu tek eylemin hukuki vasfının 'basit dolandırıcılık' mı yoksa 'nitelikli dolandırıcılık' mı olduğu bir niteleme sorunudur. Asliye ceza mahkemesi, eylemin basit dolandırıcılık suçunu oluşturmadığına karar vererek beraat hükmü kurmuş ve bu karar kesinleşmişse, bu hüküm o fiilin cezai sorumluluk doğurmadığına dair kesin bir yargı içerir. Aynı fiil için, bu kez 'nitelikli hal' iddiasıyla yeniden dava açılması, kesin hüküm otoritesine ve 'non bis in idem' ilkesine aykırıdır. Savcılığın, en başta eylemin niteliğini doğru değerlendirip, eğer nitelikli hal olduğunu düşünüyorsa davayı doğrudan Ağır Ceza Mahkemesi'nde açması gerekirdi. Kesinleşmiş bir beraat kararından sonra aynı fiil için yeniden yargılama yapılamaz.