Ceza muhakemesinde, şüphelinin/sanığın ekonomik durumunun olmaması, CMK m. 150 kapsamında zorunlu veya ihtiyari müdafi tayinini nasıl etkiler?

Şüphelinin/sanığın ekonomik durumunun olmaması, müdafi tayinini iki şekilde etkiler: 1) İhtiyari Müdafilik Kapsamında (İsteğe Bağlı Görevlendirme): Suçun niteliği zorunlu müdafiliği gerektirmiyorsa, CMK m. 150/1'e göre, şüpheli veya sanıktan kendisine bir müdafi seçmesi istenir. Eğer kişi, 'müdafi seçebilecek durumda olmadığını beyan ederse', kendi 'istemi halinde' kendisine barodan bir müdafi görevlendirilir. Burada kişinin mali gücünün olmaması ve bu yönde bir talepte bulunması, ihtiyari müdafiliğin bir türü olan 'isteğe bağlı görevlendirme' yolunu açar. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun 2018/441 E. sayılı kararında da bu durum 'görevlendirilmiş ihtiyari müdafilik' olarak adlandırılmıştır. 2) Zorunlu Müdafilik Kapsamında: Eğer dava, CMK m. 150/2-3'te sayılan zorunlu müdafilik hallerinden birine giriyorsa (örneğin alt sınırı 5 yıldan fazla hapis cezası gerektiren bir suç), şüphelinin/sanığın ekonomik durumunun olup olmamasının veya bir talepte bulunup bulunmamasının hiçbir önemi yoktur. Devlet, onun mali durumuna bakmaksızın, re'sen bir müdafi atamakla yükümlüdür. Bu durumda müdafi ücreti, eğer kişinin mali gücü yoksa, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.