İYUK m. 2/1-a'ya göre, bir idari işlemin iptali için dava açacak kişinin 'menfaatlerinin ihlal edilmesi' gerekir. Bir çevre derneği, bir bölgede kurulması planlanan bir maden ocağına verilen 'ÇED olumlu' kararına karşı, 'çevresel değerleri koruma' amacı doğrultusunda dava açabilir mi? Bu durumda derneğin menfaati var sayılır mı?

Evet, bu durumda derneğin menfaati var sayılır. Danıştay, özellikle çevre, imar, kültürel ve tarihi değerlerin korunması gibi kamu yararını yakından ilgilendiren konularda, bu alanlarda faaliyet göstermek amacıyla kurulmuş dernek ve vakıf gibi sivil toplum kuruluşlarının dava açma ehliyetini geniş yorumlamaktadır. Derneğin tüzüğünde 'çevreyi korumak, ekolojik dengeyi savunmak' gibi amaçların yer alması, ona bu tür idari işlemlere karşı dava açma konusunda meşru bir menfaat sağlar. Bu, kolektif bir hakkın korunmasıdır. Davacının menfaatinin 'kişisel' olması kuralı, bu tür kamu yararını ilgilendiren davalarda esnetilmektedir. Derneğin, dava konusu alanda bir mülkünün olmasına veya üyelerinin doğrudan etkilenmesine gerek yoktur. Derneğin, tüzüğündeki kuruluş amacını gerçekleştirmek ve savunduğu değerleri korumak için dava açmakta hukuki menfaati olduğu kabul edilir. Bu, Anayasa'nın 56. maddesinde güvence altına alınan sağlıklı çevrede yaşama hakkının etkin bir şekilde korunmasının da bir gereğidir.