TMK m. 194'e dayalı olarak açılan 'aile konutu üzerindeki ipoteğin kaldırılması ve aile konutu şerhi konulması' davasında yetkili mahkeme neresidir? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/3123 E., 2016/9668 K. sayılı kararı bu davayı neden HMK m. 12 kapsamında görmemiştir?

Bu davada yetkili mahkeme, genel yetki kuralı gereğince davalının (ipotek lehtarı banka vb. ve/veya malik olan eş) yerleşim yeri mahkemesidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin ilgili kararında da belirtildiği gibi, bu dava HMK m. 12 kapsamında taşınmazın aynına ilişkin bir dava değildir. Çünkü TMK m. 194, malik olmayan eşe, aile konutu üzerindeki tasarruflara müdahale etme yönünde 'şahsi' bir hak tanır. Bu dava, taşınmazın mülkiyetine veya başka bir ayni hakka değil, kanundan doğan bu kişisel hakkın korunmasına yöneliktir. İpoteğin kaldırılması talebi, ayni hakkı değil, ayni hak üzerindeki hukuka aykırı bir işlemi hedef alır. Bu nedenle dava, şahsi bir hakka dayandığından HMK m. 12'deki kesin yetki kuralına tabi değildir. Mahkeme, re'sen yetkisizlik kararı veremez; yetki itirazının davalı tarafından ilk itiraz olarak ileri sürülmesi gerekir.