İcra mahkemesinin ihalenin feshi talebini reddetmesi halinde, İİK m. 134/2 uyarınca hükmettiği para cezasının hukuki niteliği ve amacı nedir? Bu cezanın uygulanmadığı istisnai durumlar var mıdır?

İcra mahkemesi, ihalenin feshi istemini esastan reddederse, istemde bulunanı ihale bedelinin %10'u oranında para cezasına mahkum eder (İİK m. 134/2). Bu para cezasının hukuki niteliği, bir tazminat değil, caydırıcı bir yaptırımdır. Amacı, ihalelerin gereksiz ve haksız taleplerle sürüncemede bırakılmasını önlemek ve ihale sürecinin kötüye kullanılmasını engellemektir. Bu para cezası, alacaklıya ödenmez, devlet hazinesine gelir olarak kaydedilir. Ancak, bu cezanın uygulanmadığı istisnai durumlar vardır. Yargıtay içtihatlarına göre, eğer ihalenin feshi talebi, davanın esasına girilmeden usulden reddedilmişse (örneğin, süre aşımı, hukuki yarar yokluğu, husumet yokluğu gibi nedenlerle), para cezasına hükmedilmez. Para cezasına hükmedilebilmesi için mahkemenin işin esasına girerek talebi reddetmiş olması gerekir (Bkz. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2014/34835 E., 2015/1927 K.).