Muris muvazaası hukuki nedenine dayalı bir 'tazminat' davası, HMK m. 12 kapsamında 'taşınmazın aynına ilişkin' bir dava sayılır mı? Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2015/14858 E., 2018/11028 K. sayılı çoğunluk ve karşı oy görüşlerini dikkate alarak bu konuyu tartışınız.

Bu konu Yargıtay içinde tartışmalıdır. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin çoğunluk görüşüne göre, muris muvazaasına dayalı tazminat davası, HMK m. 12 kapsamında 'taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecek' bir dava olarak kabul edilmelidir. Zira davanın temelinde, mirasbırakanın yaptığı taşınmaz devrinin geçersiz olduğu iddiası yatmaktadır ve uyuşmazlığın çözümü, tapudaki bu temlikin muvazaalı olup olmadığının incelenmesine bağlıdır. Dolayısıyla, dava dolaylı olarak taşınmazın aynını ilgilendirdiğinden, taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Karşı oy görüşü ise, davanın talep sonucunun 'tazminat' olduğunu, ayni bir hak (mülkiyetin iadesi gibi) talep edilmediğini belirtmektedir. Yargılamada ayni hakkın tartışılması, davayı ayni bir davaya dönüştürmez. Hükmün icrası da ilamlı icra yoluyla bir para alacağının tahsili şeklinde olacaktır ve kesinleşmesi gerekmeyecektir. Bu nedenle karşı oya göre, bu tür davalar şahsi bir hakka ilişkindir ve HMK m. 6'daki genel yetki kurallarına tabidir; HMK m. 12'deki kesin yetki kuralı uygulanmamalıdır. Uygulamada çoğunluk görüşü baskın olmakla birlikte, karşı oyun gerekçeleri de hukuken güçlüdür.