CMK m.162 gerekçesinde, 'Sorgu hâkimi bulunmayan sistemlerde bu husus zorunluluk da arz edebilir.' ifadesiyle ne kastedilmektedir? Bu ifadenin, CMK sisteminde Sulh Ceza Hâkimliğinin soruşturma evresindeki rolü açısından anlamını yorumlayınız.

Bu ifade, 1412 sayılı eski CMUK sisteminden 5271 sayılı yeni CMK sistemine geçişin felsefesini yansıtmaktadır. Eski sistemde, soruşturma evresinde delil toplayan ve sorgu gibi işlemleri yapan 'sorgu hâkimi' adında bir kurum vardı. Yeni CMK ise soruşturmanın asıl yürütücüsü olarak Cumhuriyet savcısını belirlemiş ve sorgu hâkimliği kurumunu kaldırmıştır. Ancak, yeni sistemde de temel hak ve özgürlüklere ağır müdahale teşkil eden bazı soruşturma işlemlerinin (arama, tutuklama, el koyma gibi) tarafsız bir yargısal makam tarafından denetlenmesi zorunluluğu devam etmektedir. CMK m.162'nin gerekçesindeki bu ifade, kaldırılan sorgu hâkiminin fonksiyonlarının bir kısmının, özellikle yargısal karar gerektiren işlemler yönünden, 'Sulh Ceza Hâkimi' tarafından yerine getirileceğini belirtmektedir. Yani, savcının yürüttüğü soruşturmada, özgürlüklere müdahale niteliğindeki işlemler için bir yargısal güvenceye ihtiyaç duyulduğunda, bu güvenceyi sağlayacak ve kararı verecek makamın Sulh Ceza Hâkimi olduğunu vurgulamaktadır. Bu, Sulh Ceza Hâkimliğinin soruşturma evresindeki 'güvence' ve 'denetim' rolünü ortaya koyar (barandogan.av.tr/blog/mevzuat/cmk-madde-162-sorusturmada-cumhuriyet-savcisinin-hakim-karari-istemi.html).