HMK m. 140/4'e göre, ön inceleme duruşmasına mazeret bildiren ve mazereti kabul edilen tarafın yokluğunda ön inceleme tamamlanabilir mi? Yargıtay'ın bu konudaki yaklaşımını ve usul ekonomisi ilkesi açısından sonuçlarını tartışınız.

Hayır, tamamlanamaz. Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 2016/28807 E., 2017/2196 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, mahkeme bir tarafın sunduğu mazereti kabul ederek duruşmayı ertelemişse, bu durum ön incelemenin o gün tamamlanmadığı ve zorunlu bir sebeple ertelendiği anlamına gelir. Ön inceleme duruşması, tarafların iddia ve savunmalarının belirlendiği, uyuşmazlık konularının tespit edildiği, sulhe teşvik edildikleri ve delillerin toplanması için kararların alındığı kritik bir aşamadır. Taraflardan birinin haklı mazereti nedeniyle katılamadığı bir celsede bu işlemlerin yapılması, o tarafın 'hukuki dinlenilme hakkı'nın (HMK m. 27) ihlali anlamına gelir. Bu nedenle, mahkemenin yapması gereken, yeni bir ön inceleme duruşma günü belirlemek ve tarafların katılımıyla ön incelemeye ilişkin tüm işlemleri (uyuşmazlık tespiti, sulhe teşvik vb.) bu yeni duruşmada tamamladıktan sonra tahkikat aşamasına geçmektir. Mazereti kabul edilen tarafın yokluğunda ön incelemenin tamamlanıp tahkikat aşamasına geçilmesi ve delil sunumu için süre verilmesi usule aykırıdır ve bozma sebebidir. Bu durum, usul ekonomisinden ziyade adil yargılanma hakkının korunmasına öncelik verildiğini göstermektedir.