HMK m. 120, dava açılırken 'gider avansı' yatırılmasını bir dava şartı olarak düzenlerken, HMK m. 324 'delil ikamesi için avans' yatırılmasını düzenlemektedir. Bu iki avans türü arasındaki farkı, yatırılmamalarının hukuki sonuçları açısından karşılaştırınız.

Gider avansı ve delil avansı, amaçları ve yatırılmamalarının sonuçları bakımından farklılık gösterir: **Gider Avansı (HMK m. 120):** * **Amacı:** Yargılamanın yürütülmesi için gereken genel masrafları (tebligat, posta giderleri, dosya masrafı gibi) karşılamak üzere dava açılırken peşin olarak alınan bir avanstır. * **Hukuki Niteliği:** HMK m. 114/1-g uyarınca bir 'dava şartı'dır. * **Yatırılmamasının Sonucu:** Davacı, dava açarken gider avansını yatırmazsa veya yargılama sırasında yetersiz kaldığında mahkemenin verdiği kesin süre içinde tamamlamazsa, dava, 'dava şartı yokluğu' nedeniyle esasa girilmeden 'usulden reddedilir' (HMK m. 115/2). **Delil İkamesi İçin Avans (HMK m. 324):** * **Amacı:** Taraflardan birinin, belirli bir delilin (örneğin, tanık dinletme, bilirkişi incelemesi, keşif yapılması) toplanmasını talep etmesi halinde, o delile ilişkin masrafları karşılamak üzere yatırılan avanstır. * **Hukuki Niteliği:** Dava şartı değildir. Belirli bir delilin toplanması için bir ön koşuldur. * **Yatırılmamasının Sonucu:** Mahkemece verilen kesin süre içinde ilgili taraf delil avansını yatırmazsa, dava usulden reddedilmez. Sadece, o tarafın 'talep ettiği delilin ikamesinden vazgeçmiş sayılmasına' karar verilir (HMK m. 324/2). Yani, mahkeme o delili toplamadan mevcut diğer delillere göre davayı karara bağlar. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2016/14189 E., 2018/1718 K. sayılı kararı da bu ayrımı vurgulamaktadır.