AYM'nin eski içtihadı, CMK m.141/1-e uyarınca açılan tazminat davasını neden Anayasa'nın 19. maddesi kapsamındaki tazminat hakkı için yeterli bir başvuru yolu olarak görmüyordu? Bu eski yaklaşımın teorik gerekçesi neydi?

AYM'nin eski içtihadına göre, CMK m.141/1-e uyarınca açılan tazminat davası, Anayasa'nın 19. maddesinin 9. fıkrasında güvence altına alınan temel hak niteliğindeki tazminat hakkı için yeterli bir başvuru yolu olarak görülmüyordu. Bu eski yaklaşımın teorik gerekçesi, **Anayasal güvence ile kanuni imkan arasındaki ayrıma** dayanıyordu. AYM'ye göre: - **Anayasal Güvence (Anayasa m.19/9):** Anayasa'nın 19. maddesi, 'Bu esaslar dışında bir işleme tabi tutulan' kişilerin zararının tazmin edilmesini güvence altına alır. Bu, koruma tedbirinin (yakalama, tutuklama vb.) en başından itibaren **hukuka aykırı** olmasına dayanan bir temel haktır. Bu hukuka aykırılığın ileri sürülmesi ve tespit edilmesi gerekir. CMK m. 141/1-a ('Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan...') bu anayasal güvencenin kanundaki karşılığıdır. - **Kanuni İmkan (CMK m.141/1-e):** CMK m.141/1-e ise ('Kanuna uygun olarak yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilen...') farklı bir durumu düzenler. Burada yakalama veya tutuklama, yapıldığı anda kanuna uygundur. Ancak kişi sonradan beraat ettiği için, kanun koyucu ona bir **lütuf olarak** tazminat talep etme imkanı tanımıştır. AYM, bunu Anayasa'nın sağladığı bir güvence değil, kanundan kaynaklanan bir 'imkan' olarak görüyordu. Bu ayrım nedeniyle AYM, Anayasa'daki temel tazminat hakkının ihlali iddiasının incelenebilmesi için, başvurucunun sadece beraat ettiği için değil, aynı zamanda tedbirin en başından hukuka aykırı olduğunu (yani Anayasal güvencenin ihlal edildiğini) CMK m.141/1-a'ya dayanarak derece mahkemeleri önünde ileri sürmesini şart koşuyordu. (Başvurunun Konusu ve Anayasa Mahkemesi’nin Değerlendirmesi bölümü, AYM'nin CMK m.141/1-a’da öngörülen tazminat yolunun tüketilmesine dair içtihat değişikliği)