HMK m. 144 uyarınca mahkemenin tarafları dinlemesi, 6100 sayılı HMK ile getirilen 'ön inceleme' kurumu (HMK m. 137) ile nasıl bir ilişki içindedir? Tarafların dinlenilmesi hangi aşamaya aittir ve amacı nedir?

HMK m. 137'de düzenlenen ön inceleme aşaması, tahkikattan önce gelir ve amacı dava şartlarını, ilk itirazları incelemek, uyuşmazlık konularını tam olarak belirlemek ve tarafları sulhe teşvik etmektir. HMK m. 144'te düzenlenen tarafların dinlenilmesi ise kural olarak 'tahkikat' aşamasına aittir. Ön incelemede uyuşmazlık konuları belirlendikten sonra, mahkeme tahkikat aşamasında bu uyuşmazlık konularını aydınlatmak amacıyla tarafları doğrudan dinleyebilir. Bu dinlemenin amacı, dava dosyasındaki yazılı beyanların ve belgelerin ötesine geçerek, vakıaların bizzat tarafların ağzından dinlenmesi, çelişkilerin giderilmesi ve hâkimin doğrudan bir kanaat oluşturmasıdır. Her ne kadar ön incelemede de taraflar dinlense de, HMK m. 144'teki dinleme, delillerin toplandığı ve değerlendirildiği tahkikat aşamasının bir parçasıdır ve daha çok maddi vakıaların aydınlatılmasına yöneliktir. (Kaynak: hmk-madde-144-taraflarin-dinlenilmesi.html)