Dernekler Kanunu, dernek adlarında 'Türk, Türkiye, Milli' gibi kelimelerin kullanılmasını İçişleri Bakanlığı'nın iznine tabi tutmuştur. Bu izin şartının, Anayasa'nın 33. maddesindeki 'önceden izin almaksızın dernek kurma hakkı' ile çelişip çelişmediğini tartışınız. Bu düzenlemenin meşru amacı ne olabilir?

İlk bakışta bir çelişki gibi görünse de, bu düzenleme 'dernek kurma' eyleminin kendisine değil, derneğin kullanacağı 'isme' ilişkin bir sınırlamadır ve Anayasal sınırlar içinde meşru kabul edilmektedir. Anayasa m.33'teki 'önceden izin almama' hakkı, bir derneğin tüzel kişilik kazanması eylemiyle ilgilidir. Bir dernek, bu isimleri kullanmadan da serbestçe kurulabilir ve faaliyet gösterebilir. İzin şartı, derneğin varlığına değil, ismine yöneliktir. Düzenlemenin meşru amacı, bu kelimelerin taşıdığı kamusal ve ulusal anlamın kötüye kullanılmasını, sıradan bir derneğin kendisini devletle veya milletle özdeşmiş gibi göstererek kamuoyunda yanlış bir algı yaratmasını ve haksız bir itibar elde etmesini önlemektir. Bu, kamu düzeninin korunması ve bu kavramların saygınlığının muhafazası amacına hizmet eder. Bu sınırlama, dernek kurma özgürlüğünün özüne dokunmadığı, sadece isimlendirme konusunda belirli ve meşru bir amaca yönelik bir düzenleme getirdiği için Anayasa'ya aykırı kabul edilmemektedir. İdarenin bu izni verirken keyfi davranmaması, objektif kriterlere göre karar vermesi ve kararın yargı denetimine açık olması, bu sınırlamanın meşruiyetinin diğer güvenceleridir.