Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru incelemelerinde 'ikincillik ilkesi' ne anlama gelmektedir? Tam yargı davasında dava açma süresinin hangi tarihten başlatılacağı konusunun, bu ilke çerçevesinde Anayasa Mahkemesi'nin görev alanına girip girmediğini tartışınız.

'İkincillik ilkesi', bireysel başvurunun, olağan kanun yollarının tüketilmesinden sonra başvurulabilecek ikincil, yani tali bir yol olduğu anlamına gelir. Bu ilke gereği, Anayasa Mahkemesi bir 'süper temyiz' mercii değildir. Kanunları yorumlamak, delilleri değerlendirmek ve uyuşmazlığın esası hakkında karar vermek öncelikle derece mahkemelerinin (ilk derece ve istinaf/temyiz mahkemeleri) görevidir. Özer Aslankılıç kararında da belirtildiği gibi, dava açma süresinin hangi tarihte başlayacağını belirlemek ve mevzuatı bu yönde yorumlamak görevi de esasen derece mahkemelerine aittir. Anayasa Mahkemesi, 'süre şu tarihte başlar' şeklinde bir tespitte bulunmaz. Ancak, derece mahkemesinin bu konudaki yorumunun, temel bir hakkı (somut olayda mahkemeye erişim hakkı) ihlal edip etmediğini, ölçülülük ilkesine aykırı, aşırı katı veya bariz bir takdir hatası içerip içermediğini denetler. Yani AYM, yorumun kendisini değil, yorumun temel haklar üzerindeki 'etkisini' inceler. Bu nedenle, süre başlangıcının tespiti doğrudan AYM'nin görevi olmasa da, bu tespitin hak ihlaline yol açması halinde konu bireysel başvuruya konu olabilir. (Kaynak: tam-yargi-davasi-acilmasi)