Duruşma tutanağının (HMK m. 154), ispat hukuku açısından taşıdığı önem nedir? HMK m. 156'ya göre, ön inceleme, tahkikat ve yargılama işlemlerinin ispatı başka bir delille mümkün müdür?

Duruşma tutanağı, yargılama sürecinde yapılan usuli işlemleri, tarafların ve diğer ilgililerin beyanlarını, sunulan delilleri ve mahkemenin ara kararları ile hükmün sonucunu belgeleyen resmi bir evraktır. İspat hukuku açısından önemi, HMK m. 156'da açıkça belirtilmiştir: 'Ön inceleme, tahkikat ve yargılama işlemleri, ancak tutanakla ispat olunabilir.' Bu hüküm, tutanağı bu işlemlerin ispatı için 'tek ve münhasır delil' haline getirmektedir. Yani, bir duruşmada bir tanığın ne söylediği, bir tarafın bir vakıayı ikrar edip etmediği veya bir belgenin sunulup sunulmadığı gibi hususlar, başka hiçbir delille (örneğin, duruşmayı izleyen başka bir kişinin tanıklığıyla) ispat edilemez. Tek ispat aracı, usulüne uygun olarak düzenlenmiş ve imzalanmış duruşma tutanağıdır. Bu kural, yargılamanın aleniyeti ve şeffaflığı kadar, hukuki güvenliği de sağlamayı amaçlar. (Kaynak: hmk-madde-154-tutanak.html, HMK m. 154, 156)