HMK m. 154'e göre tutanak, tahkikat ve yargılama işlemlerinin ispatını sağlayan temel belgedir. Yargılama sırasında yapılan bir işlemin (örneğin, bir tanığın dinlenmesinin) teknik araçlarla (ses ve görüntü kaydı) kayda alınması durumunda, bu kayıt ile zabıt katibinin tuttuğu yazılı tutanak arasında bir çelişki olursa, hangisine üstünlük tanınmalıdır? HMK m. 154/5 bu durumu nasıl düzenlemiştir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #101952

HMK, bu konuda açık bir hiyerarşi belirlememiştir. HMK m. 154/5, teknik araçlarla kayıt yapılması halinde bu durumun bir 'tutanakla tespit olunacağını' belirtir. Bu, teknik kaydın varlığının resmiyet kazanması içindir. Ancak, yazılı tutanak ile teknik kayıt arasında bir çelişki olması halinde hangisine üstünlük tanınacağı sorusunun cevabı kanunda yoktur. Madde gerekçesi, bu durumu bir 'ön sorun' olarak nitelendirmiş ve çözümünü hakimin takdirine bırakmıştır. Uygulamada, hakim çelişkiyi gidermek için her iki delili de değerlendirir. Teknik kayıt, ifadenin tonlaması, duraksamalar gibi yazılı metne yansımayan detayları gösterdiği için ifadenin ruhunu daha iyi yansıtabilir. Yazılı tutanak ise, katibin anladığı ve özetlediği şekliyle bir yorum içerebilir. Hakim, çelişkiyi çözmek için tarafları ve ilgili kişileri (tanığı, katibi) yeniden dinleyebilir, kaydı tekrar izleyerek/dinleyerek bir kanaate varabilir. Genel ilke, maddi gerçeğe en yakın olan delile itibar etmektir. Teknik kaydın, değiştirilmemiş ve kesintisiz olduğu sürece, ifadenin orijinal halini yansıttığı için daha güçlü bir delil olarak kabul edilmesi eğilimi ağır basmaktadır. Ancak nihai takdir, somut olayın koşullarına göre hakime aittir.