CMK m.161/8, TCK m.314 (Silahlı Örgüt) suçu hakkında kamu görevlileri için soruşturma izni aranmaksızın doğrudan soruşturma yapılmasını öngörür. Bu hükmün, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen ancak CMK m.161/8'de sayılmayan diğer suçlar (örneğin, ihaleye fesat karıştırma) için de uygulanıp uygulanamayacağı konusundaki tartışmayı 'kanunilik' ilkesi ve 'amaçsal yorum' yöntemleri açısından analiz ediniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #101918

Bu konudaki tartışma, 'kanunilik' (kıyas yasağı) ilkesi ile 'amaçsal yorum' arasındaki gerilimden kaynaklanır. 'Kanunilik' ilkesi ve lafzi yoruma sıkı sıkıya bağlı bir yaklaşıma göre, CMK m.161/8 sınırlı sayıda (numerus clausus) suç saymıştır. TCK m.314 bu listede olmasına rağmen, örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen ama listede olmayan diğer suçlar (örneğin ihaleye fesat karıştırma) bu kapsama girmez. Çünkü temel hak ve özgürlüklere (burada kamu görevlisinin soruşturma dokunulmazlığı) getirilen istisnalar dar yorumlanır. Aksi bir yorum, kıyas yoluyla istisnanın kapsamını genişletmek olur ki bu, ceza muhakemesi hukukunda temel bir yasaktır. 'Amaçsal yorum' ise, kanun koyucunun amacının, terör örgütlerinin devlet içindeki yapılanmalarına karşı hızlı ve etkin bir soruşturma yürütmek olduğunu savunur. Bu yoruma göre, TCK m.314'ün soruşturulması, doğası gereği bu örgütün faaliyetlerinin (yani diğer suçların) da soruşturulmasını zorunlu kılar. TCK m.314/3'ün TCK m.220'ye yaptığı atıf da (özellikle m.220/4'teki faaliyet suçlarından ayrıca ceza verileceği hükmü) bu bağlantıyı güçlendirir. Bu yoruma göre, ana suç olan örgüt üyeliği izne tabi değilken, onun bir yansıması olan faaliyet suçunun izne tabi olması bir çelişkidir. Ancak, metinde yer alan eleştirel bakış açısı, 'kanunilik' ilkesinin daha ağır bastığını ve kişi hak ve hürriyetleri aleyhine genişletici veya amaçsal yorum yapılamayacağını, dolayısıyla listede olmayan suçlar için soruşturma izni alınmasının zorunlu olduğunu savunmaktadır. Bu görüş, hukuk güvenliği ve öngörülebilirlik açısından daha sağlam bir zemine sahiptir.