Sözleşmeli subay ve astsubay sözleşmesinin yenilenmemesi işleminde, idarenin gerekçe olarak dayandığı 'güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması'nın, 4045 sayılı Kanun'daki dayanağının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmesi, devam eden idari davaları nasıl etkiler? Mahkeme, AYM'nin iptal kararı öncesindeki hukuki duruma göre mi, yoksa iptal kararı sonrası duruma göre mi karar vermelidir?

Mahkeme, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı sonrası oluşan yeni hukuki duruma göre karar vermelidir. Anayasa'nın 153. maddesine göre, AYM kararları geriye yürümez ancak görülmekte olan (derdest) davalarda uygulanır. Bu ilke, 'iptal kararının derdest davalara etkisi' olarak bilinir. Bir kanun hükmü Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiğinde, o hüküm artık hukuk sisteminde mevcut değildir. Devam eden bir davada, Anayasa'ya aykırılığı saptanmış bir hükme dayanarak karar vermek, Anayasa'nın üstünlüğü ve hukuk devleti ilkesine aykırı olur. Metindeki Danıştay 12. Daire kararı da bu ilkeyi yansıtmaktadır. Güvenlik soruşturmasına dayanak teşkil eden kanun hükmü AYM tarafından iptal edildiği için, bu hukuka aykırı dayanağa göre elde edilen bilgilere dayanılarak tesis edilen sözleşme yenilememe işlemi de hukuki dayanaktan yoksun kalır. Dolayısıyla İdare Mahkemesi, dava açıldığı sırada hüküm yürürlükte olsa bile, karar verirken AYM'nin iptal kararını dikkate almalı ve hukuki dayanağı kalmayan bu gerekçeye dayalı idari işlemi iptal etmelidir.