Sözleşmesi yenilenmeyen bir subayın açtığı iptal davasında, davalı idare savunmasında personelin bulunduğu rütbede 'kadro karşılama oranının yüksek olduğunu ve personele ihtiyaç olmadığını' ileri sürmüştür. İdare Mahkemesi bu savunmayı değerlendirirken, aynı dönemde aynı rütbe ve branşta yeni sözleşmeli personel alımı yapılıp yapılmadığını araştırmalı mıdır? Bu durumun davaya etkisi ne olur?

Evet, İdare Mahkemesi bu hususu kesinlikle araştırmalıdır. İdarenin 'ihtiyaç fazlası' veya 'kadro karşılama oranının yüksekliği' savunması, takdir yetkisi kapsamında ileri sürülebilen bir gerekçedir. Ancak bu gerekçenin, idarenin diğer eylem ve işlemleriyle çelişmemesi gerekir. İdare, bir yandan mevcut, tecrübeli ve sicili başarılı bir personelin sözleşmesini 'ihtiyaç yok' diye yenilemezken, diğer yandan aynı rütbe ve branşta yeni ve tecrübesiz personel alımı yapıyorsa, bu durum idarenin kendi içinde çeliştiğini ve ileri sürdüğü gerekçenin gerçeği yansıtmadığını gösterir. Bu, takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun değil, keyfi veya başka bir amaçla (örneğin personelden kurtulma) kullanıldığına dair güçlü bir karine oluşturur. Mahkeme, ilgili kuvvet komutanlığından o dönemdeki personel alım ilanlarını, alım sayılarını ve atama kayıtlarını isteyerek bu durumu netleştirmelidir. Eğer böyle bir çelişki tespit edilirse, idarenin 'ihtiyaç yok' gerekçesi hukuken geçersiz hale gelir ve dava konusu sözleşme yenilememe işlemi, sebep unsuru yönünden hukuka aykırı bulunarak iptal edilebilir. Bu durum, idari işlemin gerekçesinin hem maddi olarak doğru hem de hukuken geçerli olması gerektiği ilkesinin bir yansımasıdır.