Metinde AYM'nin Erdal Sonduk kararının 'doğrudan doğruyalık' ilkesi konusunda İHAM içtihadını tam olarak benimsediğini gösteren 'ilk ihlal kararı' olduğu belirtilmektedir. Bu kararın, Türk ceza muhakemesi pratiği ve özellikle hakimlerin sık yer değiştirdiği bir sistemde ne gibi yapısal değişiklikleri zorunlu kılabileceğini ve gelecekteki davalar için ne anlama geldiğini yorumlayınız.
AYM'nin Erdal Sonduk kararı, Türk ceza muhakemesi pratiği için bir dönüm noktası niteliğindedir. Bu kararın olası etkileri şunlardır: 1) Hakim Değişikliklerinin Yeniden Değerlendirilmesi: Bu karar, basit bir hakim değişikliğinin dahi, özellikle kilit tanıkların dinlendiği davalarda, adil yargılanma hakkı ihlaline yol açabileceğini ortaya koymuştur. Bu durum, adli ve idari makamları, hakimlerin sık sık yer değiştirmesi pratiğini (tayin, terfi, geçici görevlendirme) yeniden gözden geçirmeye zorlayabilir. 2) 'Yedek Hakimlik' Müessesesinin Önem Kazanması: CMK'da yer alan ancak uygulamada pek kullanılmayan 'yedek hakimlik' müessesesi (CMK m.189/2) önem kazanabilir. Uzun süreceği anlaşılan davalarda, duruşmalara asıl heyetle birlikte katılan bir yedek hakimin bulundurulması, asıl hakimlerden birinin ayrılması durumunda davaya onun yerine devam etmesini ve doğrudan doğruyalık ilkesinin zedelenmemesini sağlayabilir. 3) Kilit Tanıkların Yeniden Dinlenmesi Zorunluluğu: Heyet değişikliği olan davalarda, mahkemeler artık mahkumiyet kararında belirleyici rol oynayan ve güvenilirliği tartışmalı olan tanıkları, yeni heyet tarafından yeniden dinleme konusunda daha hassas davranmak zorunda kalacaklardır. Aksi takdirde, kararlarının istinaf veya AYM tarafından bozulma/ihlal riski artacaktır. 4) Yapısal Değişiklik Talepleri: Bu karar, metnin sonunda da vurgulandığı gibi, hakimlerin yer ve yetki güvencesini sağlayan 'coğrafi teminat' ilkesinin hayata geçirilmesi yönündeki talepleri güçlendirecektir. Uzun vadede, bir davayı gören hakimin o davayı bitirmesini sağlayacak yapısal reformları tetikleyebilir. Gelecekteki davalar için bu karar, sanıklar ve müdafileri için heyet değişikliği durumunda adil yargılanma hakkının ihlal edildiğini ileri sürebilecekleri güçlü bir içtihat oluşturmuştur.