Metindeki analize göre, soruşturma aşamasında şüphelinin isnattan haberdar olduğu halde etkin pişmanlık iradesi göstermeyip, kovuşturma aşamasında bu yönde bir talepte bulunması halinde TCK m.168/2'nin uygulanacağı belirtilmektedir. Mahkemenin, bu aşamada sanığa etkin pişmanlık hakkını hatırlatmasının 'ihsas-ı rey' (görüşünü belli etme) ve 'hakimin tarafsızlığı' ilkesi açısından yaratabileceği riskleri tartışınız.
Mahkemenin, kovuşturma aşamasında sanığa TCK m.168/2'deki etkin pişmanlık hakkını hatırlatması, hassas bir dengeyi içerir ve bazı riskler barındırır. 1) İhsas-ı Rey ve Tarafsızlığın Zedelenmesi Riski: Etkin pişmanlık, zımnen de olsa suçun kabulünü içerir. Hakimin, henüz sanığın suçluluğu hakkında bir kanaate varmamış olması gereken bir aşamada, sanığa 'zararı gidererek ceza indiriminden yararlanmak ister misin?' diye sorması, sanığın suçlu olduğu yönünde bir ön kanaate sahip olduğu şeklinde yorumlanabilir. Bu durum, hakimin 'objektif tarafsızlığına' gölge düşürebilir ve 'ihsas-ı rey' (görüşünü önceden belli etme) yasağını ihlal edebilir. Sanık, 'hakim benim suçlu olduğumu düşünüyor ki indirim teklif ediyor' şeklinde bir baskı hissedebilir. 2) Savunma Hakkı ve Adil Yargılanma: Diğer yandan, özellikle müdafii olmayan bir sanığın, kanundaki bu lehe hükümden haberdar olmaması ve bu nedenle daha ağır bir ceza alma riskiyle karşı karşıya kalması da savunma hakkı ve adil yargılanma hakkı açısından sorunludur. Mahkemenin rolü, sadece tarafların sunduklarıyla yetinen pasif bir hakemlik değil, aynı zamanda maddi gerçeğe ulaşmak ve adil bir sonuç sağlamaktır. Dengeleyici Çözüm: Bu riski en aza indirmek için, hakim hatırlatmayı genel ve bilgilendirici bir üslupla yapmalıdır. Örneğin, 'Dosyadaki suçlamanın niteliği gereği kanunda X maddesinde düzenlenen lehe bir hüküm bulunmaktadır, bu konuda bir diyeceğiniz var mı?' şeklinde tarafsız bir soru yöneltebilir. Özellikle sanığın suç ikrarında bulunduğu veya suçluluğuna dair delillerin çok güçlü olduğu durumlarda bu hatırlatmanın yapılması, ihsas-ı rey riskini azaltırken, adil bir cezanın belirlenmesine hizmet edebilir.