HMK'da yazılı yargılama usulünün temel aşamaları olan 'dilekçelerin teatisi', 'ön inceleme' ve 'tahkikat' arasındaki sıralamanın ve ilişkinin, 'kesitli yargılama' modeli açısından önemini açıklayınız. Bir aşama tamamlanmadan diğerine geçilmesinin usuli sonucu nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #100399

6100 sayılı HMK, 'kesitli yargılama' modelini benimsemiştir. Bu modelde yargılama, birbirinden kesin çizgilerle ayrılmış ve birbiri ardına gelen aşamalardan oluşur. Bu aşamalar arasındaki sıralama emredicidir ve bir aşama usulüne uygun tamamlanmadan diğerine geçilemez. 1) Dilekçelerin Teatisi (Karşılıklı Verilmesi) (HMK m.126-136): Yargılamanın ilk kesitidir. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinin sunulduğu aşamadır. Tarafların iddia ve savunmalarının çerçevesi burada çizilir. 2) Ön İnceleme (HMK m.137-142): İkinci kesittir. Dilekçeler teatisi tamamlandıktan sonra başlar. Bu aşamada mahkeme, dava şartlarını ve ilk itirazları inceler, tarafların anlaştığı ve anlaşamadığı hususları (uyuşmazlık konusunu) tam olarak belirler ve tahkikat için hazırlık yapar. 3) Tahkikat (HMK m.143 vd.): Üçüncü kesittir. Ön incelemede belirlenen uyuşmazlık konuları hakkında delillerin toplandığı ve değerlendirildiği aşamadır. Bir aşama tamamlanmadan diğerine geçilmesi, temel bir usul hatasıdır ve Yargıtay tarafından mutlak bir bozma nedeni olarak kabul edilir. Örneğin, dilekçeler teatisi tamamlanmadan ön inceleme duruşması yapılamaz; ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez (HMK m.137/2). Metindeki Yargıtay kararları (örn: 8. HD, E:2017/16071), bu kuralın ihlalinin hukuki dinlenilme hakkını zedelediğini ve hükmün bozulmasını gerektirdiğini göstermektedir.