İnşaat durdurma ve yıkım kararının hukuka uygunluğunun denetiminde, idari işlemin beş unsuru (yetki, şekil, sebep, konu, amaç) nasıl bir rol oynar? Ruhsat ve eklerine aykırı bir yapının varlığının, bu unsurlardan hangisiyle ilgili olduğunu ve diğer unsurların yine de denetime tabi olup olmadığını açıklayınız.

İdari işlemin beş unsuru, yıkım kararının yargısal denetiminin temel çerçevesini oluşturur. 1) Yetki: Kararı alan organın (belediye sınırları içinde belediye encümeni, dışında il encümeni) kanunen bu kararı almaya yetkili olup olmadığı denetlenir. Yetkisiz bir organın kararı iptal edilir. 2) Şekil: İşlemin tesisinde kanunun öngördüğü usul ve şekil kurallarına (yapı tatil zaptı düzenlenmesi, süre verilmesi, encümen kararı alınması gibi) uyulup uyulmadığı denetlenir. 3) Sebep: İdareyi bu işlemi yapmaya iten hukuki ve fiili nedendir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bir yapının varlığı, 'sebep' unsurunu oluşturur. Ancak bu sebebin varlığı, tek başına işlemi hukuka uygun kılmaz. 4) Konu: İşlemin kendisidir, yani yapının yıkılmasıdır. Konunun hukuka uygun olması, örneğin sadece ruhsata aykırı kısmın yıkılması gerekirken tüm binanın yıkımına karar verilmemesi gibi durumları içerir. 5) Amaç: İşlemin nihai hedefidir. Yıkım kararının amacı, imar düzenini ve kamu yararını korumak olmalıdır. Başka bir amaçla (örneğin kişisel husumet) tesis edilen işlem amaç yönünden sakat olur. Dolayısıyla, ruhsata aykırı bir yapı (sebep) olsa bile, karar yetkisiz bir organca (yetki) veya usulsüz bir şekilde (şekil) alınmışsa ya da kamu yararı dışında bir amaç (amaç) güdüyorsa, işlem yine de iptal edilebilir.